Pota Focal Intergaelic Global Glossary Terminologue Phrasomatic
Gluais TíHouse Glossary Gluais Beo!Beo! Glossary TeasárasThesaurus BriathraVerbs
fiafraigh fill fiuch fógair foghlaim freagair geall gearr géill glac glan glaoigh gnóthaigh goid goill iarr imigh imir inis íoc iompaigh
gearr
01 A 01.1
cut, sever
N1
AGS
N2
AFF
fata, rópa, scamall
Semantic Class: ACT
Bhoil má tá fata maith ann nuair a ghearrfas tú é déanfaidh sé trí sciollán. CC: FO-2-21-02
Nuair a gearradh an rópa, chnap na cosa arís agus d'éirigh sé suas. CC: MI-4-11-10
Gearrann siad scamall a bhíonns ar an tsúil. CC: MI-7-10-14
01.2
cut
N1
AGS
N2
AFF
braillín
Adj
MOD
díreach
Semantic Class: ACT
gearrtaí díreach iad ah ní gearrtaí. CC: MI-4-11-03
01.3
N1
AGS
N2
AFF
(fréamh)
P1
MOD
ar: fad
Semantic Class: ACT
Agus ghearraidís ar a bhfad iad, agus chuiridís síos ag bruith iad ag dathú olann leo. CC: RM-6-05-19
01.4
N1
AGS
N2
AFF
(raithneach)
A
PER
suas
Adj
STA/RES
mion
Semantic Class: ACT
Nuair a bhíodh an t-iasc ansin tirm, bhoil, thiocfá dhó, agus, gheobhfá do chuid raithneach, agus ghearrfá suas í mion. CC: SP-9-02-05
01.5
cut in pieces
N1
AGS
N2
AFF
bó, iasc, cáca
A
PER
suas
P1
RES
i (ess): píosaí, candaí
Semantic Class: ACT
D'fheann sé í, is ghearr sé suas ina píosaí í [bó]. CC: SP-8-01-04
Ghabhaidís síos sa gcladach agus ghearraidís (í) ina píosa agus chuiridís caoi uirthi, le haghaidh a dhul amach ag iarraidh mangach, ná ronnach, san am sin. CC: LC-3-02-09
Nuair a bheadh an cáca mine coirce déanta acu, ghearraidís é ina chandaí, shula gcuiridís síos ar chor ar bith é. CC: RM-6-16-02
01.6
cut through
N1
AGS
N2
AFF
P1
CON?
thrí: meall
P2
INS
le: scian
Semantic Class: ACT
Séardós dinnéar a thagadh amach agam sa bpáirc, an ghabáiste, meall gabáiste, agus cheithre leith a dhéanamh dhó é a ghearradh, thríd an meall le scian. CC: TM1-6-03-02
02.1
saw
N1
AGS
N2
AFF
adhmad, cloch
Semantic Class: ACT
Bhoil bhí agus fir mar a déarfá a raibh sábhanna acu ag gearradh adhmaid, ar a bpáí mar a déarfá agus an oiread seo as an troigh. CC: LC-3-11-04
Bhí fear istigh, sa gcisteanach ann, agus blocanna giúsaí gearrtha aige, stumpaí giúsaí agus é dhá scoilteadh le tua, agus le geanntracha. CC: SP-3-03-28
Ach, bhí sé ansin, bhí sé cineál stuama le na clocha, agus nuair a fuair siad amach go raibh sé cineál stuama leo, chuir siad ag pointeáil na gcloch é nó ag gearradh na gcloch, de réir mar d'fheil dhóibh. CC: SP-2-02-14
02.2
fell
N1
AGS
N2
AFF/MOT
crann
P1
DIR
as: bealach
Semantic Class: ACT
Agus chaithfeadh muid na crainnte a ghearradh, as bealach, an áit a dtiocfadh an plane isteach. CC: RL-1-08-03
03.1
bain, cut
N1
AGS
N2
AFF
feamainn, dris, féar
Semantic Class: ACT
Nuair a bheadh an taoille imithe ghearradh muid an fheamainn, agus chuireadh muid isteach sa mbád í. CC: LC-3-02-05
Ní thógfaidh siad claise is ní ghearrfaidh siad dris ní dhéanfaidh siad ní saolta. CC: TM2-11-12-10
Agus ansin b'fhéidir go mbeadh air tosaí ag gearradh an fhéir, agus ní móide go mbeadh an féar bainte aige, nuair a bheadh na fataí arís aige le lánadh. CC: RM-4-03-10
03.2
cut
N1
AGS
N2
AFF/MOT
feamainn
A
DIR
anuas
P1
FNT
de: clocha
Semantic Class: ACT
Agus gabhfaidh tú ag gearradh na feamainne, anuas de na clocha. CC: LC-5-02-05
03.3
cut
N1
AGS
N2
AFF
neantógaí
P1
INS
le: siosúr
Semantic Class: ACT
Iad a ghearradh le siosúr nó le tá a fhios agat rud ar bith. CC: MI-7-10-08
04
cut, shorten, trim
N1
AGS
N2
AFF
cloigeann na crise
Semantic Class: ACT
Agus tabharfaidh tú scian an uair sin leat agus gearrfaidh tú cloigeann na crise. CC: TM2-7-04-17
05.1
cut off
N1
AGS
N2
AFF
scornach, ribe
Semantic Class: ACT
Bhí sí ag rá liom tráthnóna go raibh sí ag dul ag gearradh do scornach anocht. CC: SP-9-10-10
Agus thóg sí amach an rásúr ag dul ag gearradh an ribe a bhí ar scornach an fhir. CC: SP-9-10-10
05.2
cut out
N1
AGS
N2
MOT
teanga
A
DIR
amach
P1
DIR
as
P2
FNT
ó
Semantic Class: ACT
Ní bhfuair sé cead séathlú, nó go raibh rud éigin sáite ina bhéal, agus an teanga tugtha amach, agus í gearrtha amach ón dúid as. CC: TM1-5-05-21
05.3
cut off
N1
AGS
N2
PRT
ceann
P1
INT/AFF
de
Semantic Class: ACT
Focal eile a gheibhfinn uait ghearrfainn an ceann díot. CC: LC-7-04-04
D'fhág fear amháin ró-fhada air é nó gur ghearr sé an drioball den bhó agus bhí dochar an uair sin ann. CC: SP-7-06-03
06.1
carve
N1
AGS
N2
AFF
eascainn, muc, rón
A
PER
suas
Semantic Class: ACT
Ghearradar suas an eascainn agus d'osclaíodar í. CC: LC-3-03-17
Nuair atá muc gearrtha suas acu, tollann siad le snáthaidí í, ag cur chemicals isteach inti. CC: RL-1-06-06
Ach, 'sin é an áit a raibh an obair, gearradh suas an róin, agus, an toilleadh a bhí air. CC: LM-5-05-22
06.2
N1
AGS
N2
AFF
P1
DIR
le
Semantic Class: ACT
Agus, nuair a ghlanfas tú amach ansin é tógfaidh tú na putógaí amach as, agus gearrfaidh tú ansin leis an gcnáimh arís é. CC: LC-2-06-02
07
cut
N1
AGS
N2
AFF
móin
Semantic Class: ACT
Bhoil ansin béarfaidh tú ar an sleán agus gabhfaidh tú ag gearradh na móna. CC: LC-3-08-03
08
N1
AGS
N2
EFF
eanga
A
DIR
thart timpeall
P1
AFF/LOC
i: cloigeann
Semantic Class: ACT
Agus ghearraidís eanga thart timpeall ina chloigeann. CC: LC-5-04-20
B 01
injure, graze
N1
AGS
N2
AFF
ordóg
Semantic Class: ACT
Bhí sé bruite taobh amuigh agus gearrtha ach níl aon... CC: FO-7-05-08
'Sé an chaoi a ngearrfaidh tú an ordóig an uair sin. CC: MI-4-02-34
02
cut
N1
CAU
duileasc
N2
AFF
méaracha
Semantic Class: ACT
Cheapfá nuair a d'fheiceadh tusa tirim é tar éis lá gréine, agus a bheith dhá chnapadh suas, beag nach mbeadh sé ag gearradh do mhéaracha. CC: TM1-1-10-08
C 01
N1
INS
corrán, scian, biorán, sábh
N2
AFF
rud, maide
Semantic Class: ACT
Rud a bheadh gearrtha ag corrán nó scian nó biorán nó rud ar bith mar sin. CC: MI-7-08-02
Agus chuir Séamas Chearra chuir sé fios ar na Tuairisceacha, mar bhí sábhanna acu a bhí in ann na maidí móra seo a ghearradh. CC: RL-2-21-06
02
cut, tear
N1
CAU
aill
N2
AFF
rópa
Semantic Class: ACT
Ros nach ngearrfaidh sí an rópa. CC: RM-1-09-11
03
break
N1
MOT
curach
N2
AFF?
gaoth
Semantic Class: ACT
Beidh siad in ann an ghaoth a ghearradh, le dhul thríd an bhfuil a fhios agat. CC: MI-3-07-09
D 01
flatten, level
N1
AGS
N2
AFF
bruach, ard
Semantic Class: ACT
Ghearr siad bruach na hiomaire i dtosach, mar a d'úirt mé leat, dhá fhód tuairim's a bheadh an iomaire cheithre troithe ar leithead … CC: TM1-2-04-06
Ach ó gearradh na harda, mar adeir Seán, bliain Bhalfour, ní raibh an saol chomh crua, ná chomh deacair ar chapall ná ar dhuine, uaidh sin amach. CC: TM1-1-04-03
02.1
dig away
N1
AGS
N2
AFF
portach
Semantic Class: ACT
Gearradh na portaigh timpeall uirthi. CC: FO-5-34-01
02.2
clear
N1
AGS
N2
LOC
cuid is mó de Chonamara
P1
AFF/MOT
de: móin
Semantic Class: ACT
Mar, tá an chuid is mó de Chonamara gearrtha de mhóin. CC: LM-1-02-06
03
dig
N1
AGS
N2
EFF
foundation
Semantic Class: ACT
Agus ghearraidís ansin an foundation, claise mhór go dtiocfadh siad síos go dtí an cruas, go n-iontaídís isteach na clocha móra sin i dtosach … CC: TM1-2-06-02
04
disturb
N1
CAU
carr
N2
AFF
talamh
Semantic Class: ACT
Dhá dtabharfadh sé isteach an carr air, mhillfeadh sé an garraí ghearrfadh sé an talamh bán. CC: FO-6-11-03
05
cut out
N1
AGS
N2
EFF
oileán
A
DIR
amach
P1
FNT
de: cósta
Semantic Class: ACT
Is oileáin iontu fein iad, tá siad beagnach gearrtha amach de chósta na hÉireann ar fad. CC: LM-2-01-03
E 01
spread, butter
N1
AGS
N2
AFF
sean-im
A
DIR
síos
Semantic Class: ACT
Bhídís dhá ghearradh sin [im] síos ansin an dtuigeann tú. CC: MI-7-17-02
F 01
bain, remove
N1
AGS
N2
MOT
seansimléar, ceann tí
A
DIR
amach
P1
as
Semantic Class: ACT
Nach mb'éigean dhom an seansimléar a ghearradh amach as ar fad. CC: SP-5-03-24
Agus ghearr sé ceann a thí féin agus chuir sé air freisin é. CC: RL-1-03-09
G 01
roinn, divide
N1
AGS
N2
AFF
bailteacha
A
PER
suas
P1
i (ess): gabháltais
Semantic Class: ACT
Is iondúil go mbíodh na bailteacha gearrtha suas ina ngabháltais. CC: TM1-1-08-04
02 A 01
bite, snap
N1
AGS
gadhar
P1
LOC
roimh, i ndiaidh
Semantic Class: ACT
Agus is gearr gur thosaigh an gadhairín beag ag stróiceadh agus ag gearradh roimhe agus ina dhiaidh. CC: RM-4-06-09
B 01
flow, erode
N1
MOT/CAU
uisce
P1
DIR
timpeall ar: cnoc
Semantic Class: EVT
Agus bhí cineál cnoc ann, mar a ghearrfadh an t-uisce thimpeall air, agus d'fhan sé ann. CC: SP-9-05-05
03 A 01
N1
CAU
salann
N2
AFF
Semantic Class: EVT
Tosóidh sí ag líochán an tsalann, agus gearrfaidh an salann é. CC: MI-7-10-15
02
N1
CAU
feamainn
N2
AFF
talamh
Semantic Class: EVT
Ar fhaitíos go ngearrfadh sé an talamh. CC: FO-6-11-05
Bhí an talamh gearrtha ag an bhfeamainn. CC: MI-6-01-03
B 01
ferment
N1
AFF
Semantic Class: EVT
Agus tosóidh sé sin ansin ag gearradh, mar adeir siad féin leis an ngearradh. CC: MI-7-13-10
04 A 01
give out
N1
AGS
Semantic Class: DIC
Tá tú ag ithe agus ag gearradh agus ag feannadh, níl a fhios agam féin cé air ach ar ndóigh is dóigh go bhfuair mé an chuid is mó dhó, mar ba gnách. CC: LM-1-09-22
Sílim gur ag caint faoi churachaí a bhí muid, ag iarraidh eolais atá mise faoi na curachaí, ach níl aon bhlas le fáil agam uaitse ach liobairt agus ag ithe agus ag gearradh, ach, ah ar ndóigh is cuma liom ar aon nós. CC: LM-4-07-01
02
give out
N1
AGS
A
DIR
anuas
P1
ADR
ar
Semantic Class: ACT
Théis go raibh an-phleaineanna ar bhealach acu, ní ag gearradh anuas atá mé orthu go deimhin. CC: LC-7-01-24
03
give out
N1
AGS
P1
THE/AFF
faoi
S1
ACT
Svn
Semantic Class: ACT
Agus 'sén cheird a bhíodh air 'chuile Dhomhnach ag tabhairt amach an Aifrinn an dtuigeann tú, ag ithe agus ag gearradh faoi daoine a bheith ag dul go dtí í agus ag iarraigh feasa uirthi is... CC: LC-3-15-20
05 A 01
downgrade, disadvantage
N1
AGS
N2
EXP
(daoine)
A
DIR
siar
Semantic Class: ACT
Bhíodh cuid acu gearrtha siar. CC: LC-6-01-18
06 A 01
cross oneself
N1
AGS
N2
EFF
croich chéasta
P1
TER/AGS
ar (refl)
Semantic Class: ACT
Ghearr sé an chroich chéasta air féin agus d'imigh an spirid a bhí taobh amuigh. CC: LC-2-11-02