Pota Focal Intergaelic Global Glossary Terminologue Phrasomatic
air | maig | mairc | mairg | mais
Gluais TíHouse Glossary Gluais Beo!Beo! Glossary TeasárasThesaurus BriathraVerbs
labhair las leag lean léigh lig luigh mair maraigh meas mill mínigh mol múin nigh ól ordaigh oscail pioc pós réitigh
mair
01 A 01.1
live
N1
EXP
S2
TEM
an fhad is, chúns
Agus má bhíonn tú ag cuartú carad sa saol seo adeir siad, beidh tú gan carad, an fhaid is a mhairfeas tú. CC: MI-5-03-05
Ní thiocfaidh aon bhean isteach agamsa an fhad's a mhairfeas mé. CC: FO-3-04-09
Tá mé dhá mholadh agus molfaidh mé é chúns a mhairfeas mé gach a bhfaca mise de dhlí Shasana, bhí sé go maith agus bhí sé ceart. CC: RL-2-16-06
01.2
stay alive
N1
EXP
N2
TEM
blianta
S2
TER
Agus, má mhaireann muid mórán blianta eile, tá súil agam go mairfidh, agus tá súil agam go mbeidh mé anseo le é a inseacht don fhear seo atá anseo inniu, … is tá súil agam go mairfidh mé go dtaga sé arís faoi cheann na... CC: LM-2-06-03
02.1
survive
N1
EXP
P1
TEM
go: maidin
Bhí sé in ann maireachtáil go maidin. CC: TM1-5-06-02
02.2
live
N1
EXP
P1
TEM
go dtí: [aois]
Ní raibh seisean an uair sin ach is dóigh chúig bliana fichead, agus mhair sé go dtí trí bliana déag is trí fichid. CC: MI-6-22-45
03.1
live
N1
EXP
A
TEM
fada, go deo
Níl na daoine ag maireachtáil chomh fada anois chor ar bith, bíodh nach bhfuair siad aon tiaráil, ná tada den tsórt sin le hais mar a fuair fadó. CC: TM1-6-07-21
Mairfidh sé go deo, ach gan an bhean sin a phósadh. CC: MI-3-09-03
03.2
survive
N1
EXP
N2
TEM
Nuair a shroich muide Cluain Meala thíos 'sea a d'ith muid dinnéar breá Agus gob in é a shábháil Baibín bhocht mar nach mairfeadh sí an lá. CC: SP-5-08-06
04
survive
N1
EXP
A
LOC
amuigh
P1
TEM
ó, go: bliain
Bhíodar in ann maireachtáil amuigh ar an sliabh ó bhliain go bliain. CC: RM-6-06-03
04.1
survive
N1
EXP
dreoilín
A
LOC
thíos ann
Bhíodh dreoilín thíos i gcroca, agus an t-aer aige le go mairfeadh sé thíos ann. CC: FO-5-15-04
04.2
survive, stay alive
N1
EXP
P1
LOC
faoi: uisce
An bhfuil siad in ann maireachtáil faoin uisce i bhfad? CC: MI-3-10-16
05
be addicted to
N1
EXP
P1
CAU?
d'uireasa: ól
Níl siad in ann maireachtáil d'uireasa an óil. CC: SP-7-26-04
06.1
survive
N1
EXP
Mhair na daoine a bhí fadó ann, agus ní raibh ann ach gur mhaireadar. CC: TM2-10-07-06
06.2
survive
N1
EXP
Tá mé go hard os cionn an scóir, sul má bheas mé ag fáil an phinsean má mhairim, agus a Thiarna (ghéar) is maith an saol atá ann le hais mar a bhí ann le linn m'óige. CC: TM2-10-02-08
07
survive
P1
EXP
do
Agus tá mé a cheapadh, go mbeidh feabhsú mór ar na hoistirí, faoi cheann chúpla bliain, má mhaireann dóibh. CC: LC-4-01-52
B 01.1
feed on
N1
EXP
P1
INS
ar: fataí, sausage&beans, gaoth
Ar ndóigh ní mhairfidh muid(e) ar sausage, agus cúpla bean. CC: FO-3-01-11
Ní fhéadfaidh sé maireachtáil ar an ngaoithe ná ar ghrásta Dé ar chuma ar bith, tá a fhios againn é sin go maith. CC: LM-2-07-25
Bhí na daoine ag maireachtáil ar fhataí, fataí beagnach ar fad, iasc, agus bainne, agus im, nuair a bhí an t-im ann. CC: TM1-5-01-09
01.2
live on
N1
EXP
breac
P1
INS
ar
Is air sin a mhaireanns an breac locha. CC: MI-3-10-03
01.3
feed on
N1
EXP
P1
INS
murach
S1
(murach)
Agus déarfadh daoine leat nach mairfidís murach bainne na bó agus tá daoine ar an saol nár ól aon deoir bhainne ariamh, agus tá siad ag maireachtáil. CC: MI-7-10-10
02
live on
N1
EXP
P1
INS
ar: gabháltas, feilméaracht, cladach
B'fhearr obair ar bhóthar, ar tógáil tí nó rud éigin, seachas a bheith ag iarraidh a bheith ag maireachtáil ar ghabháltaisíní beaga Chonamara. CC: FO-4-13-02
Is tá tú ag maireachtáil ar an bhfeilméaracht? CC: MI-1-17-10
Agus thairis sin féin bheidís in ann maireachtáil ar an gcladach ar ndóigh dhá gcinnfeadh orthu. CC: LC-5-03-17
03.1
live on
N1
EXP
P1
INS
ar: airgead
Bhí tú ag dul ag maireachtáil ar an méid airigid a shaothraigh tú ar an mbóthar. CC: RL-1-08-15
03.2
live on
N1
EXP
P1
INS
ar: [airgead]
P2
LOC
i
Adj
MOD
maith
Ach tá pingineacha saothraithe anois acu, agus d'fhéadfaidís maireachtáil go maith, anseo in Éirinn air. CC: TM2-12-04-12
03.3
be dependent on
N1
EXP
P1
INS
gan
Mar ní féidir leat maireachtáil anois gan airgead, agus, ní hé an beagán ach an oiread é. CC: LM-3-14-02
04
live on
N1
EXP
[hum], breac
P1
INS
le: airgead, sclábhaíocht, beatha
Chuir siad iad féin sa gcaoi is go raibh siad in ann maireachtáil, le fíorbheagán airgid, gan mórán a dhéanamh taobh amuigh, ná mórán a fháil ó dhuine ar bith, chomh fada le aon cheo a chur isteach sa dteach acu. CC: TM2-11-07-04
Mhaireadar le sclábhaíocht agus ar ndóigh is dóigh gur shaothraigh siad an bheatha shíorraí. CC: TM2-10-07-06
Mhairfeadh an breac mar a mhair sé ariamh, lena gcuid beatha agus soláthar féin. CC: RM-7-01-11
05
live on
N1
EXP
A
MOD
caoi
Agus níl a fhios agam ó Dhia na Glóire cén chaoi a bhfuil siad ag maireachtáil. CC: FO-6-09-07
06
live
N1
EXP
P1
LOC
i: [tír]
Tá mé in ann maireachtáil in Éirinn mar gheobhaidh mé beatha agus gheobhaidh mé time níos fhearr ann ná a gheobhas mé anseo. CC: MI-5-07-15
07
live
N1
EXP
Adj
MOD
Mhaireadar beo bocht fadó agus bydad má tá féin bhí siad ag tíocht le chéile thar cionn. CC: RL-2-03-03
Déarfá go bhfuil saol breá ann, na daoine ag maireachtáil an-chompóirteach, nó b'fhéidir go ndéarfá nach bhfuil? CC: RL-4-04-02
Bhoil is mó, ach an bhfuil a fhios agat tá siad ag maireachtáil níos fearr agus níos réacha, 'sin é an t-aon chaoi amháin le é sin a fhreagairt. CC: TM2-11-21-03
08
live from day to day
N1
EXP
P1
TEM
ó, go dtí
P2
go dtí
Agus is dóigh liom nach gcaithfear, ach, gur scéal i mbarr bata atá acu, ag maireachtáil ó inniu go dtí amárach, nó dalladh na mullóg a chur orainne. CC: TM2-8-01-05
C 01
live
N1
AGS
P1
LOC
i: teach, tír
Ach d'imigh sé síos agus thug sé sórt réiteach ar an teach […] agus mhair sé féin agus a bhean ann. CC: RM-4-02-38
Tá cuid acu nach mairfidh ar chor ar bith sa tír seo. CC: FO-3-11-02
D 01
live together
N1
AGS
P1
ASS
le
Ní chreidim gur féidir leat a bheith i ngrá léi, agus maireachtáil léithi. CC: MI-3-09-05
Phós siad agus mhair siad le chéile agus (ní rabhadar) i ngrá le chéile, cén fáth é sin. CC: MI-1-15-02
Agus is deacair ceart go leor, maireachtáil leis an ngarda, mar amuigh le haghaidh trioblóid atá sé i gcónaí. CC: MI-1-02-04
02
live
N1
AGS
A
LOC
istigh
P1
LOC
i: circle
Ní raibh siad ach ag maireachtáil istigh mar a déarfá ina circle beag féin, agus d'fhágaigh sé iad gan aon imní. CC: TM1-1-07-02
03
live
N1
AGS
P1
ASS?
ar scáth: a chéile
Nach ar scáth a chéile a mhaireanns na daoine. CC: TM2-10-15-07
02 A 01.1
stay, keep
N1
STA
aimsir
Má tá féin, is maith an aimsir í seo anois má mhaireann sí le cúnamh Dé. CC: LC-1-18-03
01.2
coinnigh, stay, keep
N1
Gaeilge, creideamh
Bhoil tá sé ráite ceart go leor an fhad is a mhairfeas an Ghaeilge, go mairfidh an creideamh. CC: LC-1-33-14
02
last
N1
EXP
coll, sliogáin, bráillín
A
TEM
choíche, i bhfad, fada
Agus is dóigh go mairfidh na sliogáin sin choíchin. CC: FO-5-33-02
Tá an coll crua i gcónaí agus mairfidh sé i bhfad. CC: SP-1-03-09
Babh fhaide a mhaireadh péire acu ná leathdosaeinne de bhraillíní míne na huaire seo. CC: TM1-2-05-09
B 01
tóg, last, take (time)
N1
EVT/DIC
(scéal)
N2
TEM
nóiméad
mhairfidh sé ach dhá nóiméad nó trí ach is cuma. CC: RM-4-08-01
02
last
N1
EVT
P1
TEM
ó, go dtí
Nuair a thosaíodh damhsa na hoícheanta sin, mhairidís b'fhéidir ón hocht a chlog tráthnóna, go dtí an hocht a chlog ar maidin, agus bheadh sé ina (routáil) dhamhnsa fós. CC: TM2-10-02-27
03
spend, take (time)
N1
AGS
N2
TEM
achar
S1
ACT
VNag
Nó cén t-achar a mhairfeá ag cur caoi air? CC: RL-1-08-13